Web sitesi yaptırırken asıl riskler tasarımda değil, sözleşmede saklıdır. Alan adı kimin adına açılıyor, siteyi kim güncelleyecek, ayrılırsanız ne kalıyor? İmzadan önce kontrol edilecek 8 madde.
Web sitesi yaptırırken insanların çoğu tasarıma bakar: renkler, yazı tipi, ana sayfadaki görsel. Oysa bir siteyi yaptırırken başınıza gelebilecek en can sıkıcı şeyler tasarımla değil, kimin neye sahip olduğuyla ilgilidir. Bunları imzadan önce netleştirmezseniz, aylar sonra ajansla yollarınız ayrıldığında elinizde çalışan ama dokunamadığınız bir site kalabilir.
Aşağıdaki sekiz madde, teklifleri karşılaştırırken ve sözleşmeyi okurken üzerinden geçmeniz gereken kontrol listesi.
1. Alan adı kimin adına açılıyor?
Bu ilk ve en önemli madde. Alan adınız (örneğin firmaniz.com) mutlaka sizin ya da firmanızın adına, sizin erişebildiğiniz bir hesapta kayıtlı olmalı. Bazı ajanslar alan adını kendi hesaplarında tutar; ayrılmak istediğinizde markanızın adresi rehin kalır. Kayıt sizin adınıza mı, panele erişiminiz var mı, net sorun.
2. Barındırma (hosting) kimin kontrolünde?
Site nerede yayınlanıyor ve o hesaba siz ulaşabiliyor musunuz? Alan adı gibi, barındırmanın da sizin erişebileceğiniz bir yerde olması, ileride başka bir firmayla çalışmak isterseniz sizi özgür bırakır.
3. Kaynak kod ve içerik kimin?
Teslimden sonra site tamamen sizin mülkünüz mü, yoksa "kullanım hakkı" mı veriliyor? Bizim yaklaşımımız net: yaptığımız şey müşteriye aittir. Kiminle çalışırsanız çalışın, bu maddeyi arayın.
4. Teklife tam olarak neler dahil?
Mobil uyum, hız, arama motoru düzenlemesi, SSL, temel güvenlik... Bunlar teklife dahil mi, yoksa sonradan çıkacak ek kalemler mi? En düşük teklif çoğu zaman en pahalı olandır, çünkü bunların bir kısmı içinde yoktur ve site altı ay sonra sizi ikinci kez masaya oturtur. Fiyatların neye göre değiştiğini web tasarım fiyatları yazımızda ayrıntılı konuştuk.
5. Teslimden sonra siteyi kim güncelleyecek?
Bir haber, bir referans, bir fiyat değişikliği için her seferinde ajansı aramak zorunda kalmak istemezsiniz. Hangi kısımları kendinizin güncelleyebileceğini baştan konuşun. Kimileri için basit bir yönetim paneli şart, kimileri için gereksiz bir masraf; doğrusu işinize bağlı.
6. Hata çıkarsa ne kadar sürede bakılıyor?
Site canlıya alındıktan sonra bir sorun çıkarsa kime, nasıl ulaşacaksınız ve ne kadar sürede dönülecek? Bakım anlaşmasının kapsamı yazılı olmalı. "Elbette bakarız" cümlesi sözleşmede bir şey ifade etmez.
7. Teslim tarihi ve gecikme ne oluyor?
Net bir teslim tarihi olmalı ve iş parçalar halinde ilerlemeli ki ne durumda olduğunu görebilesiniz. Aylarca haber alamayıp sonunda tek seferde teslim, yanlış giden bir şeyi çok geç fark etmeniz demektir.
8. Sonuç ölçülebiliyor mu?
Site açıldıktan sonra kaç kişi geliyor, nereden geliyor, ne yapıyor? Ziyaretçi ölçümünün (analitik) baştan kurulması, sitenin işe yarayıp yaramadığını görmenizi sağlar. Güzel ama kimsenin gelmediği bir site, iş getirmez.
Özetle ne yapmalı?
Tasarım toplantısından önce bu sekiz maddeyi teklifin üstünde arayın. Cevapların net verildiği, alan adının sizin adınıza açıldığı, kaynak kodun size ait olduğu bir anlaşma, en güzel ana sayfadan daha değerlidir.
Sık sorulanlar
Alan adı ajansın adına açılmış, ne yapabilirim?
Alan adı devri mümkün, iyi niyetli bir ajans birkaç günde yapar. Sorun ajans iletişimi kestiğinde başlıyor. Bu durumda kayıt kuruluşuna başvurup marka tescili, fatura ve yazışmalarla hak iddia edebilirsiniz ama süreç aylar sürer. Elinizde tescil varsa şansınız belirgin şekilde yüksek.
Hosting'i başka firmaya taşımak siteyi bozar mı?
Doğru yapılırsa ziyaretçi hiçbir şey fark etmez. Taşımanın kendisi kısa sürüyor; asıl dikkat edilecek yer e-posta hesapları ve SSL sertifikası. En sık yaşanan aksaklık, site açılırken kurumsal maillerin bir gün boyunca gelmemesi oluyor. Bu da planlanabilir bir şey, sürpriz değil.
Sözleşme yoksa kaynak kodu isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz ama hukuken güçlü bir zeminde değilsiniz. Yazılı bir devir yoksa eser sahipliği geliştiren tarafta kabul ediliyor; ödeme yapmış olmanız tek başına kodun sizin olduğu anlamına gelmiyor. Bu yüzden bu maddeyi işin başında yazdırmakta ısrar edin, sonradan pazarlığı çok zor.
Ajans iletişimi kesti, siteye hiç erişemiyorum. Ne yapmalıyım?
Sırayla üç şeyi kurtarmaya bakın: alan adı, barındırma paneli, veritabanı yedeği. Alan adı sizin adınızaysa siteyi yeni bir sunucuya taşımak mümkün. Değilse ve içerik de elinizde değilse çoğu zaman sıfırdan yapmak, hak arama sürecini beklemekten hızlı oluyor. Böyle işleri devralıyoruz.
Nasıl web sitesi yaptığımızı ve neyin dahil olduğunu web yazılım hizmetimiz sayfasında anlattık. İyi bir kurumsal sitenin neye benzediğini bu yazıda konuştuk. İzmir'de arıyorsanız İzmir web tasarım sayfamıza bakabilir, projenizi konuşmak için bize yazabilirsiniz.
